Kişilik bozuklukları arasında yer alan narsist kişilik bozukluğuna (NKB) sahip tüm bireyler benzer klinik özellikleri gösterir. En değişken klinik bulgulara ve en geniş şiddet aralığına sahip kişilik bozukluğu olması sebebiyle bu bozukluğun sınırları ve tanı ölçütleri ile ilgili tartışmalar hala sürmektedir
Narsist kişilik bozukluğu, bireyin kendini aşırı derecede önemli, özel ve diğer insanların üstünde görmesiyle karakterize bir kişilik bozukluğudur.
Temel özellikleri arasında ben merkezcilik, grandiyözite (büyüklenmecilik), kendi yeteneklerini ve başarılarını abartılı bir şekilde vurgulama ve başarılarından aşırı gurur duyma, yüzeysel ilişkiler kurma, başkalarını sömürme eğilimi, kimlik karmaşası, bağlanma sorunları, sıkılma hissi, boşluk hissi, kendi amaçlarını sağlamak için diğerlerini kullanma ve sınırlı bir empati veya başkalarının duygularını anlama eksikliği bulunur.
Narsistik kişilik bozukluğu olan bireyler genellikle kendilerini sürekli olarak övmeye ve başkalarından övgü beklemeye yöneliktirler. Ayrıca, kendi başarılarını abartarak ve başkalarının başarılarını küçümseyerek kendilerini güçlü ve üstün gösterirler. İdealizasyon ve değersizleştirme savunma mekanizmasını fazlasıyla kullanırlar. Bu durum, kişisel ilişkilerinde sorunlara ve çatışmalara neden olabilir, çünkü başkalarının duygularını önemsememe ve onları manipüle etme eğilimindedirler.
Narsisizm çok geniş bir davranışsal semptomlar skalasına sahiptir. Örneğin bazı narsist bireyler diğer insanlara karşı merhamet göstermezken, bazıları merhamet veya iyilik konusunda çok cömert davranır. Bunun sebebi narsist bireyin bilinç altındaki “iyiliği de yapabilecek yüce gönüllülüğe ancak kendinin sahip olduğu” düşüncesidir. Bu sebeple en çok yardımı yaparak, en fazla merhameti veya özveriyi göstererek yardım etme davranışları gerçekleştirebilir.
Narsistik kişilik bozukluğu olan bireyler genellikle terapiye başvurmazlar veya başvurma sebepleri iç görülerinden kaynaklı değil de bir başkasıyla problemleri nedeniyle olur. Çünkü genellikle kendi davranışlarını sorun olarak görmemektedirler. Ancak, tedavi edilmediği takdirde, bu bozukluk sosyal ilişkilerde, aile ve iş yaşamında ciddi sorunlara yol açabilir.
Terapi genellikle bu kişilerin empati yeteneklerini geliştirmeye, benlikleriyle olan problemlerini ve çocukluk travmalarını çözmeye, ilişkilerinde daha sağlıklı bir şekilde iletişim kurmalarına yardımcı olmaktadır.
Narsist Bireylerin Özellikleri
- Yalnızca kendine ve kendinden olana (evlat gibi) önem verme
- Kıskançlık duyma
- Başarı fantezileri kurma
- Kendi yeteneklerine abartılı vurgular yapma
- Kendi problemlerinin de benzersiz olduğunu düşünme
- Abartılı özgüven
- Kendisine duyduğu hayranlığın başkalarının tarafından da duyulmasını beklemek
- Başarılarını ve yeteneklerini abartmak
- Merhamet yoksunluğu veya aşırı merhamet
- Başkalarını çıkarı için kullanma
- Diğerlerini küçük görmek ve tepeden bakmak
- Eleştiriyi reddetme
- Sürekli dikkat çekmeye ve takdir görmeye ihtiyaç duymak
- Her şeyin en iyisini hak ettiğini düşünmek
- Başkaları tarafından ayrıcalık ve öncelik beklemek
- Para ve güç fantezileri ve bunlarla ilgili gerçekçi olmayan hedefler koymak
- Başkalarının kendisini kıskanıp özenmesini beklemek