Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), kişiyi travmatize etmiş olayların tetiklediği bir bozukluktur. Bireyi korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresiz hissettiren, benliğini zedeleyen; beklenmedik ve olağan dışı olayların yani travmaların tekrar tekrar yaşandığı bir stres bozukluğudur.
Deprem, savaş, yangın, saldırı, işkence, tecavüz, araba kazası, sevilen birinin ani ölümü, acil durum çalışanları için travmatik duruma tekrar tekrar maruz kalma gibi yaşantılar travmaya yol açabilir. Bu tür travmatik olaylar yaşayan veya bunlardan dolaylı yoldan etkilenen bireyler bir süre çevrelerine uyum sağlamakta ve durumla başa çıkmakta zorluk çekebilirler. Bir süre sonra ise travmatik yaşantılar travma sonrası stres tepkilerini ortaya çıkarabilir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri
- Travmatik olayı tekrar tekrar yaşama: Rüyada görme veya flashback denilen olduğu yerden adeta koparak travmatik olayı imajlarla tekrar yaşıyormuş gibi hissetme
- Olayı hatırlatan uyaranlara karşı fizyolojik tepkiler gösterme: Kalp atışında hızlanma, nefes kesilmesi gibi
- Korkudan kaçınma davranışları: Film ve televizyon izlememe, olayı hatırlatan haberleri okumama, olayın anılarını bilinç dışına itme gibi
- Kötümser düşüncelere sahip olma: “İşe yaramaz ve yetersizim”, “Dünya kötü bir yer”, “Kimseye inanmıyor ve güvenmiyorum” gibi olumsuz ve karamsar düşünceler ifade etme
- Kendisi için önemli olan şeylere ilgilerini kaybetme ve insanlardan kopma: Uyuşmuş hissetme, kimseyi sevemeyeceğini ve bir daha eğlenemeyeceğini düşünme.
- Aşırı uyarılmışlık hali: Aşırı tetikte olma (irritable), uykusuzluk problemi, konsantrasyon problemleri, irkilme tepkisi
- Derealizasyon (gerçek dışılık): Etrafındaki şeylerin uzak, rüya gibi ve gerçek dışı gelmesi
- Depersonalizasyon (kendine yabancılaşma): Rüyada gibi kendinden ve bedeninden kopmuş hissetme